جمعى از نويسندگان

430

مجموعه مقالات برگزيده كنگره بزرگداشت آيت الله سيد على آقا قاضى (ره) (فارسى)

در جلد دوم مفاخر آذربايجان ص 908 چنين آمده : « سيد در فقه و اصول و حديث و تفسير متخصص و ماهر و از رجال اخلاق و عرفان به شمار مىرود » . اين مطلب از مصادر و مدارك معتبر نقل گرديده است . سئوال . آيا جايگاه علوم صورى مقدم بر علوم روحى و معنوى بوده و از آنها بايد به اينها نايل شد و يا بالعكس ؟ حقيقت آن است كه علوم صورى مقدمه حصول به معارف و كمالات است . آنها جسم و هيكل و معنويات و كمالات روح و جان هستند . اگر گفته شود كه بسيار كسان را مشاهده مىكنيم كه قبل از تبحر و تخصص در علوم ظاهرى خود متخلق به اخلاق حسنه و آراسته به عرفان جميل و صفات عاليه انسانى بوده‌اند ، حتى اساتيد و بزرگان طلاب و مشتغلين را كه هنوز به مقامات راقيه نرسيده‌اند توصيه و سفارش مىكنند كه متعبد و متخلق و متلبس به زهد و تقوى و ورع باشند تا بتوانند به فقاهت و اجتهاد و استادى در علوم سريع‌تر و كامل‌تر نائل شوند . جواب : تقدم علوم ظاهرى بر علوم باطنى ، تقدم طبعى و مقدمى و طريقى است اما تقدم علوم واقعى و باطنى تقدم به رتبه و مقام و منزلت مىباشد . انسان متخلق و متعبد كه به تحصيل علوم رسمى مىپردازد تخلق و تعبد او معمولًا تقليدى و تعبدى است كه از طريق مطالعه و فتواى مرجع و دستور مرشد به دست مىآيد لكن در عين حال منتهى به نتيجه شده و طالب علم را به اوج و درجات مقصوده مىرساند . اما آن تخلق به اخلاق و ملكات فاضله و نيل به معرفت و اخلاق و عرفان كه نتيجه حاصله از درس و بحث و غور و فحص و تحقيق و اجتهاد در علوم و معارف اهل بيت حاصل مىشود و صاحب خود را به درجات بلند روحى مىرساند ، موهبت ديگرى است كه به بركت اين كوشش‌ها و عبادت‌ها نصيب مىگردد و كشف حجب مىكند و ماوراء امور مادى را بر او متجلى مىگرداند و تبديل به قهرمان علم و عمل مىشود . مثال : طهارت و نماز . طهارت بيشتر مقدم بر صلوة است كه « لاصلوة الا بطهور » لكن اين تقدم طبعى و ظاهرى است . لكن تقدم نماز مرتبى و جايگاهى . طهارت متصّف به غيريت است نوعاً و لكن نماز معنون به نفسيت است دائماً هر چند ورود به نماز بدون